Gaziantep Avukat Ali Tümbaş Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Avukatı

Boşanma Ve Katılma Alacağı Davası

Katılma Alacağı Davası Nedir?

Türk Medeni Kanun’a göre, 01.01.2002 tarihinden itibaren boşanma halinde mal paylaşımı, “edinilmiş mallara katılma rejimi” esaslarına göre yapılır. Buna göre, her eş diğer eşin evlilik içinde “edinilmiş mal” niteliğindeki mallarının yarısının değeri üzerinde alacak hakkına sahiptir. Bu hak, katılma alacağı davası” açılarak talep edilebilir.

Eşler arasındaki evlilik birliğinin sona ermesiyle söz konusu mal rejiminin tasfiyesi gündeme gelir. Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde eşler, eski kanun dönemindeki mal ayrılığı rejiminden farklı olarak evlilik birliği devam ederken edinmiş oldukları mallar üzerinde katılma alacağı talep edebilmektedirler.

“Değer artış payı” ise farklı bir kavramdır.

Değer artış payı alacağı birkaç farklı senaryoda ortaya çıkabilir. Kişisel mal ile davacının kişisel malı üzerinde yapılan bir harcama; kişisel mal niteliğinde sayılması nedeniyle katılma alacağına tabii tutulmayan malvarlığı üzerinde yapılan harcama; kişisel malın satılarak evlilik birliği içinde mal edinilmesine maddi katkı sağlama gibi durumlarda “değer artış payı alacağı” gündeme gelmektedir. “Değer artış payı” da aynı katılma alacağı gibi güncel değer üzerinden hesaplanır ve karar tarihinden itibaren faiz yürütülür.


Değer Artışa Payı ile Katkı Payı Alacağı Arasındaki Fark: Katkı payı alacağı 743 sayılı eski Medeni Kanun döneminde düzenlendiğinden hesaplama yapılırken katkı sunulan malın dava tarihindeki sürüm (rayiç) değeri dikkate alınarak hesaplama yapılır, faiz de dava tarihinden itibaren yürütülür. Talepte bulunan tarafın yaptığı katkının taşınmazın alım tarihindeki değerine oranı tespit edilerek, bu oranın dava tarihi itibariyle dava konusu malın tespit edilecek sürüm (rayiç) değeri ile çarpılması suretiyle katkı payı alacağı bulunur. Değer artış payı ise 4721 sayılı yeni Medeni Kanun döneminde uygulanacağından, katkı sunulan malın karar tarihine en yakın sürüm değeri (rayiç değer) dikkate alınarak hesaplama yapılması gerekir. Değer artış payı alacağına karar tarihinden itibaren faiz yürütülür.


KATILMA ALACAĞININ HESAPLANMASI

Katılma alacağı hesaplanırken öncelikle artık değerin bulunması gerekir. Bu durumda; edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde katılma alacağı hesaplanırken ilk olarak eşlerin kişisel malları ve edinilmiş malları birbirinden ayrılmalıdır. Zira kişisel mallar üzerinden katılma alacağı talep edilemez.

Mal Rejimi Hangi Tarihte Sona Erer?

Taraflar arasındaki mal rejimi; boşanma davasının açıldığı anda son bulur. (TMK madde 225/son) Boşanma davasının açıldığı tarihten sonra edinilen mallar, biriktirilen paralar, alınan araba – ev – arsa – ev eşyaları edinilmiş mal hesabına katılmaz. Ve tabi ki açılan boşanma davasının boşanma ile sonuçlanması ve kesinleşmesi gerekir. Evlilik ölüm ile sonlanmış ise ölüm anında mal rejimi sona erer.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Anlaşmalı boşanma davalarında, eşlerin boşanmanın bütün ekonomik neticeleri ile çocukların velayeti konularında anlaşmaları ve bu anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması gerekir. Anlaşmalı boşanma protokolü, kural olarak boşanma davasının eki niteliğinde olan maddi ve manevi tazminat, nafaka, ziynet ve ev içinde kullanılan eşyaların paylaşılmasına ilişkin olarak düzenlenir. Taraflar, anlaşmalı boşanma protokolü ile katılma payı veya değer artış payı taleplerinden açıkça feragat edebilir veya açıkça mal paylaşımı yapabilir. Protokolde kuşkuya yer vermeyecek açıklıkta yazılı olmadıkça, taraflar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde mal paylaşımı davası açabilirler.

Anlaşmalı boşanma protokolünde, “başkaca talebim yoktur”, “maddi ve manevi tazminat ve tüm haklarımı aldım” , “ev eşyalarını paylaştık başka hak ve alacak istemiyorum” , “tüm haklarımı aldım başka dava açamayacağım” şeklindeki beyanlar açıkça mal paylaşımı yapıldığını ispatlamadığından, sadece boşanma davasının eki niteliğindeki talepler için (maddi manevi tazminat, nafaka vs.) geçerlidir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde bu şekilde yer alan ifadeler, boşanma kararı kesinleştikten sonra katılma alacağı veya değer artış (katkı) payı alacağı nedeniyle mal paylaşımı davası açmaya engel değildir.


DENKLEŞTİRME NEDİR?

Yukarıda da bahsedildiği üzere; eşlerin malvarlığı iki gruptur. 1-Edinilmiş mallar 2-Kişisel mallar. Evlilik birliği süresince yapılan işlemlerde bu iki mal varlığı grubu arasında birtakım işlemlerin yapılmış olması muhtemeldir.

İşte bu durumda bir eşin kişisel mallarından kaynaklanan borçları edinilmiş mallarıyla ya da edinilmiş mallarından kaynaklanan borçları kişisel mallarıyla karşılanmış olduğu takdirde mal rejiminin tasfiyesi sırasında bu hususların hesaplanmasına denkleştirme denilmektedir.

Denkleştirme yapıldıktan sonra değer artış payı da hesaplanır.

Edinilen Mallar Hangi Tarihteki Değerlerine Göre Belirlenir?

Eşlere ait kişisel ve edinilmiş mallar, mal rejiminin sona ermesi anındaki durumlarına (nitelik, seviye, aşama vb.) göre değerlendirilir. (TMK 228/1). Bu malların, kural olarak tasfiye anındaki (TMK 227/1 ve 235/1), sürüm (rayiç) değerleri (TMK mad. 232 ve 239/1) hesaba katılır. Eğer katkı payı alacağı talep ediliyorsa, bu kez rayiç değerleri değil, “katkı payı alacağı davasının” açıldığı tarihteki değerleri hesaba katılır. Boşanma davasının açıldığı sırada taraflardan birinin banka hesabında yüz bin lira varsa bu para paylaştırılır. Fakat paylaşım değeri, yüz bin lira olarak değil, yüz bin liranın “malların paylaşımı davasının karara bağlanacağı tarihe en yakın rayiç sürüm değeri” üzerinden hesaplama yapılır. Yani enflasyon karşısında güncelleme yapılır. Bu kısımla ilgili aşağıda çok sayıda karar paylaşılmıştır.

Makalemizi Oylar Mısınız?

Bu içeriği paylaşmak ister misiniz?

Yorumlarınız bizim için önemlidir. Soru sormaktan veya yorum yapmaktan lütfen çekinmeyin. Konu ile ilgili merak ettiğiniz detaylarla ilgili avukatlarımız sizlere dönüş yapacaktır.
© Copyright 2004-2021 
Avukat Ali Tümbaş - Her hakkı saklıdır.
envelopephone-handsetmap-marker
Whatsapp
Avukata Soru Sor
Merhaba.
Hukuki tüm sorularınız için uygun bir ücret karşılığı bizimle iletişime geçebilirsiniz. Size konunun uzman avukatı destek verip yol haritanızı çizecektir.
Call Now Button linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram